Op zoek naar ruimte voor culturele infrastructuur in onze steden

Op zoek naar ruimte voor culturele infrastructuur in onze steden

De afgelopen twee jaar begeleidde IDEA Consult de steden Antwerpen en Gent bij diverse vraagstukken rond het lokale aanbod aan culturele infrastructuur. De beleidsfocus van de steden ligt al lang niet meer alleen op culturele topinfrastructuur zoals operahuizen, theaters en musea. Enerzijds heeft dit te maken met nieuwe ambities van steden op vlak van cultuur die breder gaan dan louter inzetten op topinfrastructuur voor presentatie. Anderzijds is de druk op de vastgoedmarkt in de steden enorm, en daar ondervinden ook kunstenaars de gevolgen van. De vraag naar betaalbare ateliers, werkruimtes, repetitieruimtes en residenties ter ondersteuning van het creatie- en productieproces neemt sterk toe.

Verschillende cultuurorganisaties bieden nu al één of meer residentieplekken aan – maar dat zijn vaak maar druppels op een hete plaat. Het benutten van tijdelijk leegstaande gebouwen gebeurt ook – maar dit is geen structurele en duurzame oplossing. Organisaties zoals Nucleo en Studio Start zijn opgericht om mee naar oplossingen te zoeken – maar de vraag is vele malen groter dan het huidige aanbod. Kortom, er worden al heel wat inspanningen gedaan, maar het is duidelijk dat een meer strategische benadering nodig is om dit probleem aan te pakken. Daar komt bij dat kunstenaars veelal een beperkt inkomen hebben, waardoor niet alleen het vinden van betaalbare werkruimte een uitdaging is, maar ook betaalbare woonruimte.

Steeds vaker betekent dit dat kunstenaars een beweging maken van het centrum naar meer betaalbare wijken in de stadsrand. Als kunstenaars echter de stad volledig worden uitgeduwd omdat ze het zich niet langer kunnen veroorloven, dan riskeren de steden hun creatieve voedingsbodem te verliezen. Vooral jonge kunstenaars die anders na hun opleiding zouden “blijven plakken”, zullen noodgedwongen vertrekken.

In Antwerpen en Gent is men zich bewust van het belang om niet alleen de presentatie van kunst te ondersteunen, maar ook de creatie. IDEA Consult begeleidde Antwerpen bij een bevraging naar de nood aan ruimte in de podiumkunsten, en het huidige ruimtegebruik van de podiuminfrastructuur. Bij de professionele podiumactoren kwam het gebrek aan voldoende ruimte voor creatie en productie, en vooral ook aan kruisbestuiving met andere kunstenaars en organisaties, zeer sterk naar boven. In Gent is IDEA Consult recent gestart met het begeleiden van de ontwikkeling van een strategisch beleidskader voor Culturele infrastructuur, een instrument voor de stad om op korte en lange termijn beslissingen over infrastructuur te onderbouwen. In de eerste screening voor dit traject kwam het gebrek aan voldoende en betaalbare kunstenaarsateliers en repetitieruimtes voor muzikanten scherp in beeld.

Steden die de artistieke brain drain willen tegen gaan en hun kunstenaars willen helpen, kunnen inspiratie opdoen in – onder meer – Amsterdam. Daar wordt al jaren getimmerd aan een “broedplaatsenbeleid”, met ondertussen ruim 60 broedplaatsen verspreid over de stad en de wijken. Het broedplaatsenbeleid heeft oog voor betaalbaar werken én wonen, voor creatie én presentatie, voor individueel werken én kruisbestuiving, voor kunstenaars én andere creatieven, voor het centrum én de buitenwijken, en voor noden van kunstenaars én de noden van de buurt waar ze verblijven. Amsterdam ontwikkelde een stappenplan en gaat zelfs zo ver om normen op te leggen aan projectontwikkelaars rond het voorzien van betaalbare kunstenaarsplekken. Een voorbeeld dat navolging verdient: ook voor projectontwikkelaars zijn bruisende steden immers belangrijk voor de waarde van hun investering.

IDEA Consult respecteert de privacy van uw gegevens.
Waarom cookies? Ze worden gebruikt om de website en uw browserervaring te verbeteren. 
Klik op "Ik heb het begrepen" om cookies te accepteren of klik op meer informatie.

Ik heb het begrepen