Hoe maken we de praktijken en het beleid van de podiumkunsten ecologisch duurzamer?

Hoe maken we de praktijken en het beleid van de podiumkunsten ecologisch duurzamer?

Eind oktober kwamen zo’n 350 professionals uit de podiumkunsten in Rijeka bijeen voor de plenaire vergadering van de Informal European Theatre Meeting (IETM), het internationale netwerk voor hedendaagse podiumkunsten. Joris Janssens (IDEA Consult) gaf voor de geassocieerde leden van IETM een workshop over gedragsverandering in de podiumkunsten, in het licht van de ecologische crisis en de klimaatverandering.

In de hedendaagse podiumkunsten zijn discussies over ecologisch duurzame praktijken vaak een ingewikkelde zaak. In mijn boek Reframing the International. On new ways of working internationally in the arts beschrijf ik ‘de kloof tussen denken en doen’. De meeste mensen in de podiumkunsten zijn zich terdege bewust van de menselijke factor in de klimaatramp. Toch vinden velen het moeilijk om zich te voorstellen hoe men dit besef in overeenstemming kan brengen met de eigen praktijken in een sector die sterk steunt op internationale mobiliteit.

Ik verwees hiervoor naar het interessante essay van Jeroen Peeters, ‘Transition exercises for a more sustainable mobility’, waarin hij wees op de spanning tussen de persoonlijke actieruimte, de verantwoordelijkheden van de kunstwereld als geheel en systemische verandering:

“De gedragsverandering van de weinigen die de verantwoordelijkheid nemen om alternatieven te zoeken, staat vaak haaks op de afwezigheid van structurele veranderingen binnen de sector en de samenleving als geheel. Er doemt een soort vermoeidheid op: uw persoonlijke draagkracht is onvermijdelijk beperkt. Hoe sterk is de flexitariër in zijn eentje?” (Jeroen Peeters, Transition exercises for a more sustainable mobility)

In zijn artikel vertelt Jeroen over zijn eigen inspanningen om minder te reizen en alternatieven te zoeken. Velen zijn zoals hij. De meeste mensen in de sector echter niet. Dat is niet vreemd. In mijn inleiding voor de workshop toonde ik een grafiek die ik vond in een boek van Anna Birney. Zij merkt op dat systeemverandering niet bij iedereen tegelijk plaatsvindt:

 jp book

Anna Birney, Cultivating System Change. A Practicioner’s Companion, blz. 35.

Waar staan we op dit moment, als het gaat om ecologische gedragsveranderingen in de podiumkunsten? Er zijn zeker vernieuwers, misschien enkele ‘early adopters’, maar van een kritieke massa is nog geen sprake. In het citaat bij de afbeelding wijst Birney erop dat het niet de vernieuwers maar wel de ‘early adopters’ zijn die de innovaties tot mainstream zouden kunnen maken en echt een kritieke massa zouden kunnen creëren, omdat ze in staat zijn te verbinden en te overtuigen. Om te vermenigvuldigen.

Daarom kon deze sessie met de geassocieerde leden van de IETM belangrijk zijn, dacht ik. Natuurlijk zit het in het DNA van de IETM ingebakken om te verbinden. De ‘geassocieerde leden’ die bij de sessie aanwezig waren, waren meestal tussenpersonen met financieringsprogramma’s en -regelingen. Ook zij kunnen vermenigvuldigers zijn.

Ik heb erop gewezen dat deze kloof tussen denken en doen ingewikkeld kan zijn. Voor de sessie heb ik ervoor gekozen om me op het positieve te richten. De sessie was bedoeld om het bewustzijn te vergroten en mogelijkheden te laten zien om verder te gaan met het onderwerp, om een positieve vibe te creëren en om mogelijke benaderingen in verband met dit centrale thema te verkennen: gedragsverandering met het oog op ecologische duurzaamheid in de podiumkunsten. Daarom hebben we een sessie van waarderende interviews gehouden.

De deelnemers deelden persoonlijke succesverhalen over waar hun gedrag, of het beleid van hun bedrijf, om ecologische redenen is veranderd. Er werden drie vragen beantwoord. Wat is daar gebeurd? Welke gevoelens heeft dit teweeggebracht? En wat waren de noodzakelijke voorwaarden of middelen die deze verandering mogelijk hebben gemaakt?

De verhalen die de deelnemers vertelden, waren zeer divers. Maar naarmate het aantal verhalen toenam, begonnen er rode draden te verschijnen. Dit is wat ik uit de sessie heb geleerd:

  1. De regelingen aanpassen. Kleine wijzigingen in subsidieregelingen en -regels kunnen een positief effect hebben. Denk na over de voorwaarden en criteria van uw financieringsprogramma’s, merkte iemand op. Stel bijvoorbeeld nieuwe tourschema’s op die actief het gebruik van de trein bevorderen of combineer verschillende activiteiten om tours te verlengen.
  2. Het belang van ecologische educatie. Bij sommige deelnemers begon de ecologische gedragsverandering al in hun kindertijd, door opvoeding thuis. Kan die gedragsverandering ook in het latere leven tot stand worden gebracht? Natuurlijk kunnen financierende instanties programma’s voor bewustmaking en kennisuitwisseling opzetten, maar ik ben geneigd om in punt 3 te geloven.
  3. Het goede voorbeeld geven en vermenigvuldigen door te inspireren. Vaak deed een gedragsverandering zich voor wanneer een gepassioneerde, inspirerende persoon bewustzijn creëerde en het goede voorbeeld gaf. Het belang van mensen die het goede voorbeeld geven, mensen die verbinden en mensen die mobiliseren, waarop Anna Birney in haar boek wees, werd in vele verhalen bevestigd. Dit kan zich op individueel maar ook op collectief niveau (een beweging) afspelen.
  4. Maak verbinding met de natuur, begin thuis. Verbinding maken met de natuur en in het privéleven (bv. tuinieren) heeft verschillende effecten. Het verbetert niet alleen uw welzijn, maar verhoogt ook het bewustzijn van ecologische kwesties. Dit kan concrete beslissingen die u in uw professionele leven neemt, veranderen. Wat een positief effect heeft op uw welzijn, omdat bijna iedereen getuigde dat een professionele praktijk die in overeenstemming is met uw waarden, een goed gevoel geeft.
  5. Wijzig het organisatiebeleid. Maak uw organisatie ecologisch duurzamer, bijvoorbeeld door het opstellen van een beleid om minder afval te produceren of het gebruik van plastic te vermijden. Dit zijn zaken die weinig moeite kosten maar veel effect sorteren. Organiseer anders een klimaatstaking in uw bedrijf.
  6. Vergroening van de openbare ruimte en culturele infrastructuur. In sommige van de verhalen over gedragsverandering waren ruimte en infrastructuur cruciale middelen. Een plein in Utrecht en de voorkant van een cultuurcentrum in het Verenigd Koninkrijk werden gewijzigd in een openbare tuin. Dit had op vele vlakken een positief effect, zoals op het welzijn door een mooiere en groenere omgeving. Ook de sociale banden werden versterkt, omdat de tuinen werden verzorgd door vrijwilligers en zelfs werden opgenomen in gemeenschapskunstprojecten.
  7. Het is geen kwestie van geld, maar van prioriteiten. Voor sommige van de hierboven beschreven beleidsmaatregelen en acties was een groter budget nodig, maar niet voor alle. Sommige van deze ideeën waren budgetneutraal, bij andere was het een kwestie van het verschuiven van prioriteiten. Dus stop met tijd te verspillen, begin met het liefhebben van de natuur, voel je beter en red de planeet.

Klanten

  • Intermediaire en private organisaties

IDEA Consult respecteert de privacy van uw gegevens.
Waarom cookies? Ze worden gebruikt om de website en uw browserervaring te verbeteren. 
Klik op "Ik heb het begrepen" om cookies te accepteren of klik op meer informatie.

Ik heb het begrepen