Herstructurering en vernieuwing van Europese culturele projecten en netwerken

Herstructurering en vernieuwing van Europese culturele projecten en netwerken

De huidige crisis legt veel druk op culturele initiatieven, in het bijzonder op internationale culturele netwerken en projecten die uiteraard sterk afhangen van het internationale reisverkeer. Tegelijkertijd biedt de crisis kansen om deze praktijken te herzien en ze op een duurzamere manier te hervormen. RESHAPE, een grootschalig samenwerkingsproject, en IETM, het internationale netwerk voor hedendaagse podiumkunsten, zijn twee voorbeelden waarbij IDEA Consult betrokken is.

IETM is een van de pioniers van internationale networking in de podiumkunsten. Het werd in 1981 opgericht door een klein aantal managers van alternatieve festivals en evenementen die livemeetings organiseerden om kennis uit te wisselen over opkomend talent en de organisatie van festivals. De formule werkte lange tijd zeer goed waardoor zich het ecosysteem van hedendaagse podiumkunsten kon ontwikkelen. Er kwamen nieuwe mogelijkheden voor kunstenaars: door samenwerking en coproductie waren meer en grotere werken mogelijk, de mobiliteit in Europa nam toe (ook tussen Oost en West) en de publieke steun op Europees niveau werd bevorderd. Het netwerk groeide en inspireerde vele andere netwerken.

Sinds tien jaar hebben enkele grote verschuivingen de culturele sector in Europa echter zwaar onder druk gezet. Nadat het mondiale financiële systeem in 2009 bijna ineenstortte, snoeien de meeste Europese landen in hun budgetten voor hedendaagse podiumkunsten. Dit bemoeilijkte de samenwerkingspraktijken in de podiumkunsten, die zich door de internationale networking hadden omgevormd tot een transnationaal productie- en presentatiesysteem (internationale coproductie en tournees).

De sector van de podiumkunsten zocht antwoorden, maar de kortetermijnoplossingen zijn op langere termijn niet duurzaam gebleken. Strategieën werden ontwikkeld om efficiënter te werken en zichtbaar te blijven in een systeem dat onder enorme druk stond. Vandaag de dag is een van de belangrijkste kwesties op dit gebied de sociaaleconomische kwetsbaarheid van kunstenaars. Bovendien leidde de strategie om productief te blijven via internationale coproductie en tournees tot hypermobiliteit, de noodzaak om constant te reizen om te kunnen werken – wat sterk in strijd is met het toenemende ecologische bewustzijn in deze sector en de maatschappij in haar geheel.

Momenteel zijn er een aantal initiatieven in de internationale culturele sector om bestaande niet-duurzame praktijken te herzien en alternatieve modellen te ontwikkelen via overgangsregelingen. Bij twee ervan is IDEA betrokken. Beide zijn goede voorbeelden van hoe de coronacrisis ook hielp om hun overwegingen sneller in de praktijk te brengen.

We hebben het al gehad over IETM. IDEA faciliteert het traject van het netwerk om de agenda ervan en modus operandi voor 2020 klaar te stomen. Om de gewenste overgangen te ontwikkelen en de rol te bespreken die het netwerk hierbij zou kunnen spelen, waren twee grote brainstormsessies gepland met het hele netwerk (500 leden) in Tromso en Belgrado en zouden er een reeks discussienota’s worden opgesteld. Door de reisbeperkingen en andere beperkingen hebben we dit traject herontwikkeld als een online virtuele reis met een enquête, een serie blogartikelen, een paar grootschalige online brainstormsessies en … wie weet wat de komende maanden nog gaan brengen, aangezien we het traject steeds volgens de situatie aanpassen? Lees er hier alles over.

RESHAPE (Reflect, Share, Practice, Experiment) is een 3-jarig traject, gefinancierd via Creatief Europa, gericht op de ontwikkeling van nieuwe organisatiemodellen voor een eerlijk, duurzaam, solidair en geografisch evenwichtig ecosysteem voor de kunstsector in Europa en de landen van het zuidelijke Middellandse Zeegebied. Veertig kunstenaars en kunstprofessionals (we noemen ze ‘Reshapers’) werken in kleine groepen aan antwoorden en voorstellen rond 5 complementaire thema’s, zoals fair governance, solidaire financiering, transnationale praktijken en kunst en burgerschap.

RESHAPE had begin maart in Zagreb een plenaire vergadering gepland, die door corona werd geannuleerd. Slechts in een paar dagen werd het programma omgevormd tot een virtuele conferentie op afstand. Lees er hier alles over. IDEA sloot zich bij het initiatief aan en zorgde voor een grootschalige brainstormsessie waaraan meer dan 60 mensen deelnamen. Hierbij werden verschillende digitale tools ingezet, zoals het online whiteboard MIRO, Zoom en Google Sheets. Lees er hier meer over.

Wat nog belangrijker is dan deze technische experimenten, is dat de partners en kunstenaars die betrokken zijn bij RESHAPE, dit project momenteel hervormen om de waarden ervan in de praktijk te brengen. Wat betekent transnationale solidariteit in de huidige crisis? Is het mogelijk om niet alleen nieuwe werkmodellen te ontwerpen, maar ook om ze rechtstreeks te implementeren en in praktijk te brengen?

De sector voor podiumkunsten ontwikkelt momenteel niet alleen zijn digitale vaardigheden vrij snel. De crisis kan namelijk onhoudbare maar aanhoudende praktijken een halt toe te roepen en alternatieve werkmodellen voor projecten en netwerken bespoedigen. Zal de crisis een weg zijn naar een duurzamere toekomst? Of vallen we terug in oude gewoonten als het voorbij is? De toekomst zal uitwijzen of deze coronacrisis – die tot nu toe een enorme impact heeft gehad op ons leven en werk – ook als katalysator kan fungeren om niet-duurzame praktijken te stoppen en af te bouwen en zo de weg naar een duurzamere toekomst vrij te maken.

IDEA Consult respecteert de privacy van uw gegevens.
Waarom cookies? Ze worden gebruikt om de website en uw browserervaring te verbeteren. 
Klik op "Ik heb het begrepen" om cookies te accepteren of klik op meer informatie.

Ik heb het begrepen