Betekent covid-19 de definitieve doorbraak van online leren?

Betekent covid-19 de definitieve doorbraak van online leren?

Betekent covid-19 de definitieve doorbraak van online leren? Zo ziet het er wel naar uit. Op alle onderwijsniveaus en in de permanente vorming voor volwassenen schakelen lesgevers een versnelling hoger om hun leerlingen, studenten en cursisten te kunnen bereiken in deze ‘lockdown light’. Het hoger onderwijs besloot al snel om tot het einde van het academiejaar volledig digitaal te gaan. Zelfs online examens lijken een optie te worden. Ook in het secundair onderwijs werden al voor de paasvakantie online lessen aangeboden, en na de paasvakantie startten ook de basisscholen met online ‘pre-teaching’. De onlineopleidingen van de VDAB worden met een campagne rond ‘binge-leren’ volop in de kijker gezet. Ook sectorfondsen zetten hun online aanbod actief in de verf.

Van interessante innovatie naar enige optie

Het contrast met de situatie begin maart is enorm. Toen was online leren of digitaal onderwijs vooral nog het terrein van de ‘medewerkers innovatie’ van de onderwijs- en opleidingsverstrekkers. Een nieuwe optie, beloftevol op het vlak van tijd- en plaatsonafhankelijk leren, gepersonaliseerd leren, enzovoort. Enkele voortrekkers verkenden de mogelijkheden al volop, maar het bleef toch eerder iets voor in de visieteksten richting 2030, dan een prioriteit op de agenda anno 2020. Zeker voor het initieel onderwijs was volledig afstandsonderwijs – tenzij voor uitzonderlijke situaties zoals het onderwijzen van zieke kinderen (vb. Bednet) – compleet ondenkbaar. Maar ook in de volwassenenvorming stonden tal van vragen een brede implementatie in de weg, zoals ‘Hebben onze lesgevers voldoende competenties op het vlak van digitale didactiek?’, ‘Beschikken wij en onze studenten/cursisten wel over de nodige hard- en software?’, ‘Zijn onze lerenden wel zelfsturend genoeg?’, ‘Hebben ze voldoende digitale vaardigheden?’, ‘Hoe controleren we hun inspanningen en prestaties van op afstand?’, ‘Past dit wel in onze onderwijsvisie?’, …. Maar kijk: door de coronacrisis staan we vandaag voor een voldongen feit en is online leren de enige optie. Het kan letterlijk niet anders. Alle lesgevers worden van de ene dag op de andere in het bad (of beter: voor de webcam) gegooid.

Voortrekkers delen expertise

Gelukkig hebben die voortrekkers in de luwte heel wat expertise opgebouwd, bijvoorbeeld binnen het Departement Onderwijs en Vorming, binnen de onderwijskoepels, aan hogescholen en universiteiten, in bedrijven en sectoren, bij uitgeverijen, in de edtech-sector, binnen VDAB, … . Onze Vlaamse universiteiten doen internationaal top-onderzoek naar onderwijskundige toepassingen van ICT. Online informatie delen, betekent immers nog niet dat er een leerproces op gang komt. Hoe dat het best gebeurt, en aan welke kwaliteitscriteria een online aanbod moet voldoen, hebben zij de voorbije jaren gelukkig al in kaart gebracht. Het is boeiend om te zien hoe vandaag deze voortrekkers volop in actie komen om hun kennis te delen met het veld. Want de hoger geschetste vragen blijven uiteraard. Leerkrachten en docenten moeten oplossingen bedenken en drempels wegnemen, al doende, via ‘trial and error’.

Wat wordt het ‘nieuwe normaal’ in onderwijs en vorming?

Vanuit IDEA Consult houden we de vinger aan de pols en adviseren we de Vlaamse overheid bij het uittekenen van het beleid rond e-leren en digitaal onderwijs. Een belangrijke rode draad in deze adviezen is steeds: benut de bestaande expertise en voer de regie over grenzen van beleidsdomeinen heen, zorg vb. voor één ‘expertisecentrum online leren’ voor lesgevers uit alle sectoren en onderwijsniveaus. Al te vaak werken de domeinen onderwijs en vorming, werk, en innovatie naast elkaar, en zijn ze zich onvoldoende bewust van de potentiële kruisbestuivingen tussen elkaars ecosysteem.

Zoals iedereen kijken we uit naar het einde van de lockdown. Eindelijk weer normaal… Maar hoe zal het ‘nieuwe normaal’ in onderwijs en vorming eruitzien? In welke mate zal e-leren echt doorgebroken zijn in opleidingen voor volwassenen? En wie weet: zullen onze kinderen nog elke dag voltijds naar school gaan? Welke veranderingen blijken een verbetering? Welke ongewenste evoluties deden zich voor? Eind 2018 brachten we in opdracht van het Departement Werk via een survey de kenmerken van het aanbod aan e-leren voor volwassenen in Vlaanderen in kaart. We nemen ons voor om deze survey in het najaar van 2020 opnieuw uit te sturen, om de impact van de Coronacrisis op hoe we het leren organiseren, te documenteren.

 

Enkele interessante bronnen:

  • Desmedt, E., De Coen, A. & Goffin, K. (2019). E-leren in Vlaanderen. Een onderzoek in opdracht van de Vlaamse minister bevoegd voor Werk, in het kader van het VIONA-onderzoeksprogramma. Brussel: IDEA Consult.
  • Pynoo, B., Zhu, Ch., De Wever, B. & Tondeur, J. (2018). Aan de slag met online en blended leren in het volwassenenonderwijs – Van onderzoek naar praktijk. Gent: Nevelland vzw.
  • www.onderwijsgaatviraal.be van Imec/KULeuven
  • Wat te doen nu de lessen niet doorgaan? Het Departement Onderwijs & Vorming bundelt informatie en expertise op https://www.klascement.net/thema/geen-les-op-school

Doneer laptops voor jongeren uit het secundair en basisonderwijs of doe een gift: https://www.digitalforyouth.be/ ; https://www.geefereenlaptop.be/

Neem deel aan lopend onderzoek:

arrow team members
foto Miriam Van Hoed
Miriam Van Hoed
Senior Expert Innovatie & Competitiviteit
foto Dries Ballyn
Dries Ballyn
Analist Arbeidsmarkt & Sociaal-Economisch Beleid

IDEA Consult respecteert de privacy van uw gegevens.
Waarom cookies? Ze worden gebruikt om de website en uw browserervaring te verbeteren. 
Klik op "Ik heb het begrepen" om cookies te accepteren of klik op meer informatie.

Ik heb het begrepen